Σοβαρές νομικές επιπτώσεις για τον πρώην Νομάρχη Θεσσαλονίκης, Παναγιώτη Ψωμιάδη, φέρνει η απόφαση του δικαστηρίου, το οποίο τον καταδίκασε σε ποινή κάθειρξης 10 ετών. Η πρωτοφανής αυτή απόφαση αφορά την πολύκροτη υπόθεση της σκόπιμης κατάτμησης έργων, υπό την ονομασία «45άρια», που εκτελέστηκαν την περίοδο της θητείας του στην πρώην Νομαρχία Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με το πόρισμα της εισαγγελικής έρευνας και την κρίση του δικαστηρίου, οι διαδικασίες ανάθεσης για σειρά σημαντικών έργων είχαν σχεδιαστεί με τρόπο που να παρακάμπτονται οι προβλεπόμενες από τον νόμο διαγωνιστικές διαδικασίες. Η τακτική αυτή, που αποκαλύφθηκε ως «45άρια», βασιζόταν στην τεχνητή διαίρεση μεγαλύτερων έργων σε μικρότερα, με την αξία καθεμιάς από αυτές τις υποδιαιρέσεις να μην υπερβαίνει το όριο των 45.000 ευρώ, ποσό που επέτρεπε την προσφυγή σε απλούστερες διαδικασίες όπως η απευθείας ανάθεση ή οι συνοπτικοί διαγωνισμοί, παρακάμπτοντας ουσιαστικά την αρχή του ανοιχτού ανταγωνισμού και της διαφάνειας.
Η απόφαση αυτή αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα διαφάνειας και χρηστής διοίκησης. Η στρατηγική των «45αριων» στην πρώην Νομαρχία Θεσσαλονίκης, όπως αποκαλύφθηκε από την δικαστική διερεύνηση, αφορούσε την συστηματική παραβίαση των διατάξεων που διέπουν την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. Με την επιλογή της τεχνητής υποδιαίρεσης μεγάλων έργων σε πολλαπλά μικρότερα, με ξεχωριστή προϋπολογιστική αξία η καθεμία να μην υπερβαίνει το κρίσιμο όριο των 45.000 ευρώ, σκοπεύονταν να διευκολυνθεί η απευθείας ανάθεση σε συγκεκριμένους, επιλεγμένους εργολάβους. Αυτή η μεθοδολογία, που χαρακτηρίστηκε ως «ευέλικτη» από τους κατηγορούμενους, ουσιαστικά απέτρεπε τους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους εργολάβους από το να συμμετάσχουν σε έναν πραγματικό ανταγωνισμό, περιορίζοντας τις επιλογές της δημόσιας διοίκησης σε ένα στενό κύκλο. Ο σκοπός ήταν εμφανής: η ευνοιοκρατία και η εξασφάλιση συμβάσεων για ημετέρους, παραβιάζοντας καίριες αρχές της δημόσιας διοίκησης, όπως η ίση μεταχείριση, η διαφάνεια και η οικονομικότερη διαχείριση των δημοσίων πόρων.
Ουσιαστικά, το σύστημα δημιουργούσε ένα «παραθυράκι» για αδιαφανείς διαδικασίες, οδηγώντας εν τέλει στην αλλοίωση του ανταγωνιστικού πνεύματος. Η καταδικαστική απόφαση για τον Παναγιώτη Ψωμιάδη στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα σχετικά με την αυστηρή εφαρμογή του νόμου, ακόμη και σε περιπτώσεις που αφορούν υψηλά ιστάμενες δημόσιες λειτουργίες, όπως αυτή του Νομάρχη. Το δικαστήριο έκρινε ότι η πρακτική της κατάτμησης έργων, με στόχο την παράκαμψη των άρθρων που προβλέπουν την υποχρεωτική δημοπράτηση έργων άνω των 45.000 ευρώ, αποτελούσε εσκεμμένη πράξη με σκοπό τη δημιουργία αδιαφανών διαδικασιών και την ενδεχόμενη ευνοιοκρατία. Η επιλογή των συγκεκριμένων εργολάβων, χωρίς την τήρηση των απαιτούμενων τυπικών διαδικασιών, ερμηνεύθηκε ως δόλος και ως συνειδητή απόκλιση από τις αρχές της χρηστής διαχείρισης και της ίσης μεταχείρισης όλων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο των κατασκευών.
Η δυσμενής αυτή απόφαση υπογραμμίζει τη σημασία της αυστηρής τήρησης των κανόνων για την ανάθεση δημοσίων έργων, ανεξαρτήτως του ύψους της αξίας τους, με σκοπό την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και την αποφυγή φαινομένων διαφθοράς και αδιαφάνειας. Πλέον, η νομιμότητα των όσων συνέβησαν εκείνη την περίοδο τίθεται υπό αμφισβήτηση, με σοβαρές συνέπειες για τους εμπλεκόμενους. Η υπόθεση της κατάτμησης έργων, που κατέληξε στην πρωτόδικη καταδίκη του πρώην Νομάρχη Θεσσαλονίκης, Παναγιώτη Ψωμιάδη, σε δεκαετή κάθειρξη, αναμένεται να ενισχύσει τις προσπάθειες για την εμπέδωση της διαφάνειας στην αυτοδιοίκηση. Το δικαστήριο, κατά την εμπεριστατωμένη κρίση του, διαπίστωσε ότι η σκόπιμη υποδιαίρεση των έργων σε «πακέτα» μικρότερης αξίας, κάτω από τα 45.000 ευρώ, δεν ήταν απλώς μια διοικητική παράλειψη, αλλά μια στρατηγική επιλογή που αποσκοπούσε στην αποφυγή των αυστηρών κανόνων των τακτικών διαγωνισμών.
Αυτό άνοιξε τον δρόμο για απευθείας αναθέσεις και πρόχειρους διαγωνισμούς, ευνοώντας κατά προτεραιότητα συγκεκριμένους εργολάβους, οι οποίοι, ενδεχομένως, δεν θα είχαν επικρατήσει σε μια ανοιχτή και ανταγωνιστική διαδικασία. Η απόφαση αυτή, έστω και σε πρώτο βαθμό, σηματοδοτεί την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση και αυστηρή εποπτεία των διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, ιδιαίτερα σε επίπεδο αυτοδιοίκησης, προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή διαχείριση των δημοσίων πόρων και να αποφεύγονται φαινόμενα ευνοιοκρατίας και κατάχρησης εξουσίας. Η θεσμική λογοδοσία είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.
